Webinar - Donderdag 28 mei
Een Economie Gebaseerd op Schuld
— Is Er een Uitweg?
De wereldwijde schuld heeft zojuist een historisch record bereikt van 348,3 biljoen dollar [1] — meer dan drie keer de omvang van de wereldeconomie. Hypotheken, consumentenkredieten, bedrijfsschulden en overheidstekorten blijven in een razend tempo toenemen. Waarom?
Er is een verklaring die in het publieke debat zelden aan de orde komt. In het huidige systeem wordt geld zelf gecreëerd als schuld. Dit betekent dat de geldhoeveelheid alleen kan groeien naarmate de schuld toeneemt. Is er een uitweg uit de steeds groter wordende schuldenberg?
Om dit aan te pakken, hebben we de krachten gebundeld met 11 medeorganisatoren om dr. Michael Kumhof uit te nodigen, die heeft gewerkt bij het IMF en de Bank of England. Hij heeft een gedurfd plan: schuldenvrij geld. Schrijf je nu in om je plek te reserveren op donderdag 28 mei van 18.30 tot 20.00 uur:
* Door op de knop te klikken, gaat u ermee akkoord dat Onsgeld & IMMR per e-mail meer informatie sturen over dit en toekomstige webinars. U kunt zich op elk moment afmelden door op ‘Afmelden’ te klikken.
Waarom zo’n hoge schuld?
Zoals dr. Kumhof uitlegt, wordt bijna al het geld tegenwoordig door particuliere banken gecreëerd wanneer zij leningen verstrekken. [2] Wij lenen de volledige geldhoeveelheid en betalen rente aan particuliere banken om ervoor te zorgen dat het geld bestaat.
Wat is daar mis mee? Al tientallen jaren groeit de geldhoeveelheid – en daarmee onze schuld – twee tot drie keer zo snel als het bbp.
Met andere woorden: onze schuld groeit sneller dan ons inkomen. Het is alsof je een berg probeert te beklimmen die sneller hoger wordt dan je kunt klimmen.
Vroeg of laat zal de schuldenberg te groot worden, wat tot een nieuwe financiële crisis zal leiden. Op dat moment zal de overheid gedwongen zijn de banken te redden; anders dreigt de geldhoeveelheid in te storten en kunnen we geen betalingen meer doen.
Dit webinar is bedoeld voor jou als je:
- gefrustreerd bent door de stijgende schuldenlast en inflatie;
- geïnteresseerd bent in economische duurzaamheid, echte democratie en geopolitieke vrede;
- bezorgd bent over de betaalbaarheid van woningen, ongelijkheid, aantasting van het milieu en overheidsbeleid;
- open staat voor serieuze alternatieven die verder gaan dan het gebruikelijke links-rechtsdebat;
Er is geen specialistische achtergrond vereist. Het webinar is bedoeld voor een breed publiek, en gaat serieus in op een van de belangrijkste economische vraagstukken van onze tijd.
Wat je gaat leren
- Hoe het huidige op schuld gebaseerde geldsysteem werkt
- Hoe op schuld gebaseerd geld ongelijkheid en financiële crises veroorzaakt
- Waarom geld niet per se op schuld hoeft te zijn gebaseerd
- Hoe schuldvrij geld de gelijkheid kan vergroten, financiële crises kan voorkomen en onze economieën kan helpen bloeien
Over Michael Kumhof
Dr. Michael Kumhof heeft gewerkt bij zowel het IMF als de Bank of England en is een internationaal erkend econoom die gespecialiseerd is in het bankwezen, schulden en monetaire systemen. Hij is voormalig hoogleraar aan de Stanford University en zijn onderzoek wordt gebruikt door centrale banken en internationale instellingen over de hele wereld.
Enkele van zijn belangrijkste publicaties:
Meer informatie
Wat is er mis met schuldgeld?
Een markteconomie heeft geld nodig om de uitwisseling van goederen en diensten mogelijk te maken. In een op schulden gebaseerd geldsysteem moet de samenleving voortdurend nieuwe schulden aangaan naarmate eerdere schulden worden afgelost, om zo over voldoende geld te kunnen beschikken. En de geldhoeveelheid en de economie kunnen alleen groeien als er meer leningen worden verstrekt dan er worden afgelost. Dit leidt tot een steeds groter wordende schuldenberg in tijden van hoogconjunctuur en tot een geldtekort in tijden van recessie, wanneer mensen stoppen met lenen. Het systeem is inherent kwetsbaar.
- Overmatige schuldenlast maakt de economie uiterst kwetsbaar; zelfs kleine schokken of bescheiden renteschommelingen kunnen een financiële crisis veroorzaken.
- Schuldgeld leidt tot cycli van hoogconjunctuur en recessie, met een overvloed aan geld tijdens hoogconjunctuur en een tekort aan geld tijdens recessie, wat onnodige werkloosheid veroorzaakt.
- Maar het probleem zit nog dieper. Het geld op onze bankrekeningen is zelf een bankverplichting – een belofte van banken om op verzoek contant geld te verstrekken. Toch is dit een belofte die de meeste banken niet zouden kunnen nakomen. Als meer dan een klein percentage van de klanten tegelijkertijd zou proberen hun geld op te nemen, zou dat rampzalige gevolgen hebben.
Het gevolg is overmatige winsten voor de banken en toenemende concentratie van economische macht. Tegelijkertijd worden we geteisterd door terugkerende financiële crises en onnodige werkloosheid.
Hoe zijn we hier beland?
Om het huidige systeem te begrijpen, moeten we naar de geschiedenis kijken. Lange tijd gebruikten samenlevingen gestempelde edelmetalen als betaalmiddel. Maar metalen waren schaars, wat de geldhoeveelheid vaak beperkte en de economische groei belemmerde.
Vanaf het midden van de 17e eeuw (met name vanaf 1661 met Stockholms Banco) begonnen particuliere banken papieren bankbiljetten in omloop te brengen die inwisselbaar waren tegen goud of zilver. Deze biljetten waren veel praktischer dan metalen munten, en banken ontdekten al snel dat ze meer biljetten konden uitgeven dan ze aan edelmetaal in bezit hadden, omdat niet iedereen ze tegelijk inwisselde.
Dit maakte betalingen voor het publiek gemakkelijker, maar banken moesten onderling nog steeds in goud afrekenen. Dat was kostbaar en inefficiënt. De oplossing was clearing: als banken elkaar vergelijkbare bedragen verschuldigd waren, hoefde alleen het netto verschil in metaal te worden betaald.
Later werden centrale banken de banken van de banken. Commerciële banken konden hun goud daar aanhouden en afrekenen door vorderingen op reserves over te dragen in plaats van fysiek metaal te verplaatsen. Dit was een efficiënt systeem voor een wereld waarin goud schaars was en afrekenen omslachtig was.
Maar tegenwoordig is geld digitaal. We leven niet langer in een op goud gebaseerde economie. De oude, op schulden gebaseerde keten – waarbij bankgeld een claim is op de reserves van de centrale bank, en de reserves van de centrale bank een claim op goud – was een praktische oplossing voor een ander tijdperk, maar geen noodzaak voor het onze.
Wat je gaat leren
Tijdens het webinar zal dr. Michael Kumhof het volgende toelichten:
- hoe het huidige, op schuld gebaseerde geldsysteem in de praktijk werkt;
- waarom de bewering dat geld schuld moet zijn misleidend is;
waarom gangbare opvattingen over centralebankgeld vaak achterhaald zijn; - beperkingen en misvattingen in de gangbare economische theorie en de Moderne Monetaire Theorie (MMT)
- hoe schuldvrij publiek geld in de praktijk zou kunnen werken;
- hoe het schuldgeldsysteem van een land het best kan worden hervormd tot een schuldvrij geldsysteem;
- wat monetaire hervorming zou kunnen betekenen voor de democratie, de stabiliteit en de reële economie
Moet geld echt een schuld zijn?
Tegenwoordig is het meeste geld digitaal. We leven niet langer in een op goud gebaseerde economie. De reserves van centrale banken zijn niet langer inwisselbaar voor goud of iets anders buiten het systeem. Het zijn op zichzelf staande digitale boekingen.
Dat betekent dat het monetaire stelsel nu veel eenvoudiger zou kunnen zijn. We zouden schuldvrij digitaal overheidsgeld, dat rechtstreeks door de centrale bank of de overheid wordt uitgegeven, als betaalmiddel kunnen gebruiken.
Maar in plaats daarvan gedragen we ons nog steeds alsof geld van de centrale bank een schaarse hulpbron is waarmee zuinig moet worden omgegaan, en alsof de samenleving bij particuliere banken moet blijven lenen om de geldhoeveelheid op peil te houden of uit te breiden.
Dat was logisch in een wereld van goud, kluizen en fysieke afwikkeling. In een digitale economie met fiatgeld is dat niet het geval. Dit is een van de belangrijkste inzichten van Michael Kumhof: het schuldgeldsysteem is geen natuurwet. Het is een historisch overblijfsel dat we niet meer nodig hebben.
Een uitweg: geld zonder schuld?
Zodra we het creëren van geld loskoppelen van de kredietverlening door particuliere banken, komt er een veel eenvoudiger principe in beeld: geld kan als geld worden gecreëerd – niet alleen als schuld.
Dit betekent dat de economie niet langer afhankelijk zou zijn van voortdurende kredietopname om te kunnen functioneren. De geldhoeveelheid zou stabiel kunnen blijven of groeien zonder huishoudens, bedrijven en de publieke sector dieper in de schulden te duwen.
Dat is een ingrijpende verschuiving — en het opent de deur naar een heel ander soort economisch systeem met effecten zoals:
Dr. Michael Kumhof zal uitleggen waarom geld niet perse uit schuld hoeft te worden gecreëerd, hoe we het huidige systeem opnieuw kunnen uitdenken — en hoe een realistische uitweg uit het schuldgeldsysteem er uit kan zien.
Dringende roep om actie
Overal ter wereld krijgen steeds meer mensen het gevoel dat er iets fundamenteel mis is met het economische systeem. Ze zien:
- stijgende schuldenlasten bij huishoudens
- woningmarkten die losstaan van de gewone inkomens
- terugkerende financiële instabiliteit
- een gebrek aan geld voor overheidsinvesteringen
- afhankelijkheid van de overheid van te grote banken
- toenemende ongelijkheid in welvaart en kansen
- een politiek systeem dat niet in staat lijkt te zijn om financiële middelen in te zetten voor maatschappelijke behoeften op de lange termijn
Al te lang wordt het publiek verteld dat het huidige monetaire systeem nu eenmaal de manier is waarop moderne economieën werken. Maar dat is niet goed genoeg.
Een monetair systeem is door mensen opgezet. Het kan opnieuw worden ingericht. Het kan worden gemoderniseerd. En het kan zo worden opgezet dat geld niet langer afhankelijk is van almaar groeiende private schuld. Neem deel aan een webinar met Michael Kumhof over een van de meest fundamentele structurele problemen in de moderne economie — en leer over een heldere manier om deze op te lossen.
Over Michael Kumhof
Dr. Michael Kumhof was tot voor kort werkzaam als senior onderzoeksadviseur bij de Research Hub van de Bank of England. Daarvoor was hij adjunct-afdelingshoofd bij de afdeling Modellering van de onderzoeksafdeling van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) (2004-2015). Kumhof was verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het Global Integrated Monetary and Fiscal Model van het IMF, dat wordt gebruikt door verschillende centrale banken, voor beleids- en scenarioanalyses van het IMF, voor de World Economic Outlook en voor G20-werkzaamheden. Daarvoor was hij assistent-professor aan de Stanford University (1998 tot 2004). Zijn onderzoek richt zich op de rol van banken in de economie en op verschillende monetaire systemen.
Relevante publicaties
Dr. Michael Kumhof heeft verschillende invloedrijke artikelen gepubliceerd waarin hij het monetaire stelsel grondig analyseert. Hier volgen enkele van zijn belangrijkste werken:
Michael Kumhof publiceerde in 2012 „The Chicago Plan Revisited“ als IMF-werkdocument, en in 2024 een sterk verbeterde versie, getiteld „The Chicago Plan Revisited – Debt-free Money, Growth, and Stability“. Het artikel concludeert dat een overgang naar universeel narrow banking, waarbij alle deposito's bestaan uit publiek geld terwijl alle kredietverlening wordt uitgevoerd door beleggingsfondsen die publiek geld bemiddelen, het Amerikaanse BBP permanent met 15% tot 20% zou kunnen verhogen. Het mechanisme bestaat uit de vervanging van op schuld gebaseerd privé-geld door schuldenvrij publiek geld, wat de schuld en de hefboomwerking vermindert en daarmee de rentetarieven in de hele economie. Het artikel concludeerde ook dat een anticyclische beleidsregel voor de rente op krediet van de centrale bank aan banken het vermogen van de centrale bank om de conjunctuurcyclus te stabiliseren aanzienlijk zou kunnen verbeteren.
Het artikel over het Chicago Plan vormde de directe inspiratiebron voor het werkdocument van de Bank of England uit 2016, getiteld “The Macroeconomics of Central Bank Digital Currencies” (gepubliceerde versie uit 2022). Dit was het document waarin de afkorting “CBDC” voor het eerst werd gebruikt.
“Central Bank Money: Central Bank Money: Liability, Asset or Equity of the Nation?” onderzoekt een belangrijk aspect van zowel CBDC als het Chicago Plan, namelijk dat de conventionele praktijk om geld van de centrale bank te classificeren als een verplichting van de geconsolideerde publieke sector onverenigbaar is met de juridische grondslagen van moderne fiatgeldsystemen. In plaats daarvan zou het moeten worden geclassificeerd als een hybride categorie die zowel de functie ervan als publiek goed weerspiegelt als de gelijkenis met bedrijfskapitaal in verschillende juridische dimensies, waaronder de oninbaarheid
Dr. Michael Kumhof heeft verschillende invloedrijke artikelen gepubliceerd waarin hij het monetaire stelsel grondig analyseert. Hier volgen enkele van zijn belangrijkste werken:
- Michael Kumhof publiceerde in 2012 “The Chicago Plan Revisited” als een IMF Working Paper, en in 2024 een sterk verbeterde versie “The Chicago Plan Revisited – Debt-free Money, Growth, and Stability”. Het artikel concludeert dat een overgang naar universeel narrow banking, waarbij alle deposito's bestaan uit publiek geld terwijl alle kredietverlening wordt uitgevoerd door beleggingsfondsen als intermediairs van publiek geld, het Amerikaanse BBP permanent met 15% tot 20% zou kunnen stijgen. Het mechanisme bestaat uit de vervanging van op schuld gebaseerd privé-geld door schuldvrij publiek geld, wat de schuld en de hefboomwerking vermindert en daarmee de rentetarieven in de hele economie. Het artikel concludeert ook dat een anticyclische beleidsregel voor de rente op krediet van de centrale bank aan banken het vermogen van de centrale bank om de conjunctuurcyclus te stabiliseren aanzienlijk zou kunnen verbeteren..
- Het artikel over het Chicago Plan was de directe inspiratiebron voor het 2016 Bank of England Staff Working Paper “The Macroeconomics of Central Bank Digital Currencies” (gepubliceerde versie uit 2022). Dit was het document waarin de afkorting “CBDC” voor het eerst werd gebruikt.
- “Central Bank Money: Central Bank Money: Liability, Asset or Equity of the Nation?” onderzoekt een belangrijk aspect van zowel CBDC als het Chicago Plan, namelijk dat de conventionele praktijk om centrale bankgeld te classificeren als een verplichting van de geconsolideerde publieke sector onverenigbaar is met de juridische grondslagen van moderne fiatgeldsystemen. In plaats daarvan zou het moeten worden geclassificeerd als een sui generis hybride categorie die juridisch zowel de functie als publiek goed weerspiegelt als de overeenkomsten met eigen vermogen, waaronder de oninbaarheid.
Organisatoren
Referenties
[1] https://www.hurriyetdailynews.com/global-debt-hits-record-high-of-348-trillion-in-2025-report-219339
[2] Michael McLeay, Amar Radla and Ryland Thomas, âMoney creation in the modern economyâ, Bank of England Quarterly Bulletin Q1 (2014): 14â27;
Zoltan Jakab and Michael Kumhof, âBanks are not intermediaries of loanable funds â and why this mattersâ, Bank of England working paper No. 529, May 2015;
Een historische kans
Centrale bankiers, wetenschappers, voorstanders van monetaire hervormingen en beleidsmakers over de hele wereld buigen zich momenteel over de problemen en risico’s van het huidige monetaire stelsel en zoeken naar nieuwe manieren om geld te creëren. Burgers hebben nu een historische kans om hier invloed op uit te oefenen en ervoor te zorgen dat de geldcreatie op een eerlijke en duurzame manier wordt georganiseerd. Daarom organiseren wij cursussen en seminars over dit onderwerp. Schrijf je in en nodig gerust vrienden en kennissen uit.
❝
Twijfel er nooit aan dat een kleine groep betrokken en toegewijde burgers de wereld kan veranderen. Sterker nog, dat is het enige wat ooit verandering teweeg heeft gebracht.
Margaret Mead
De Internationale Beweging voor Monetaire Hervorming (IMMR) bestaat uit non-profitorganisaties die zich richten op de meest cruciale kwestie van onze tijd: het ontstaan en verdwijnen van geld en de gevolgen daarvan voor de ontwikkeling van de samenleving en ons leven.
Wij zijn onpartijdig en zetten ons uitsluitend in voor deze kwestie. Onze visie is dat het geldsysteem eerlijk, duurzaam en democratisch moet zijn en ten goede moet komen aan de samenleving als geheel. Lees hier meer over IMMR. Sluit je hier aan bij onze beweging.
© 2026 International Movement for Monetary Reform